Khám sức khoẻ tổng quát là dịch vụ được bán nhiều nhất ở phòng khám, với các gói chênh nhau nhiều lần về giá. Nhưng gói phù hợp không phải gói đắt nhất — mà là gói khớp với hoàn cảnh của bạn.
Nguyên tắc: khám cái gì phụ thuộc vào bạn là ai
Nội dung hợp lý thay đổi theo:
- Tuổi.
- Giới.
- Tiền sử bệnh của bản thân.
- Tiền sử bệnh trong gia đình.
- Thói quen: hút thuốc, rượu bia, vận động, chế độ ăn.
- Nghề nghiệp và môi trường làm việc.
- Các triệu chứng đang có.
Một gói giống nhau cho mọi người không thể tối ưu cho ai.
Những nội dung nền tảng
- Khám lâm sàng tổng quát — bước quan trọng và hay bị coi nhẹ.
- Đo chiều cao, cân nặng, vòng bụng.
- Đo huyết áp.
- Xét nghiệm máu cơ bản.
- Đường huyết.
- Mỡ máu.
- Chức năng gan, thận.
- Xét nghiệm nước tiểu.
- Chụp X-quang ngực khi có chỉ định.
- Siêu âm ổ bụng khi có chỉ định.
- Điện tim tuỳ tuổi và nguy cơ.
Chỉ định cụ thể nên do bác sĩ quyết định sau khi hỏi về bạn.
Theo nhóm tuổi — hướng cân nhắc
Người trẻ, khoẻ mạnh
- Nội dung cơ bản là đủ với phần lớn trường hợp.
- Chú ý huyết áp, đường huyết, mỡ máu nếu có yếu tố nguy cơ.
- Khám mắt, khám răng.
- Tiêm chủng nhắc lại nếu cần.
Tuổi trung niên
- Theo dõi sát hơn huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
- Đánh giá nguy cơ tim mạch.
- Bắt đầu các chương trình tầm soát theo khuyến cáo phù hợp với tuổi và giới.
- Khám mắt định kỳ.
Người cao tuổi
- Đánh giá chức năng: đi lại, thị lực, thính lực, trí nhớ.
- Rà soát toàn bộ thuốc đang dùng.
- Đánh giá nguy cơ ngã.
- Theo dõi các bệnh mạn tính.
- Đánh giá dinh dưỡng.
Với người cao tuổi, phần đánh giá chức năng nhiều khi có giá trị hơn thêm một xét nghiệm.
Các chương trình tầm soát theo khuyến cáo
Một số loại bệnh có chương trình tầm soát với đối tượng và độ tuổi cụ thể. Hãy hỏi bác sĩ:
"Với tuổi, giới và tiền sử của tôi, nên tầm soát những gì?"
Câu hỏi này có giá trị hơn nhiều so với chọn gói theo giá.
Những hạng mục hay bị bán thừa
- Xét nghiệm dấu ấn ung thư đại trà cho người không có nguy cơ — dễ cho kết quả bất thường giả, gây lo lắng và dẫn tới chuỗi thăm dò không cần thiết.
- Chụp chiếu nhiều mà không có chỉ định — một số phương pháp có phơi nhiễm tia, không nên lạm dụng.
- Các xét nghiệm rất chuyên sâu khi không có triệu chứng và không có yếu tố nguy cơ.
- Gói "toàn diện" hàng chục mục mà phần lớn không liên quan tới bạn.
Nguyên tắc: mỗi xét nghiệm nên có lý do. Hãy hỏi "làm cái này để tìm điều gì?"
Phần quan trọng nhất lại rẻ nhất
Buổi khám lâm sàng và cuộc trò chuyện với bác sĩ thường là phần có giá trị nhất — và cũng là phần dễ bị rút gọn nhất trong các gói khám nhanh.
Hãy hỏi khi đăng ký: "Gói này có bao gồm bác sĩ khám và giải thích kết quả không ạ?"
Chuẩn bị trước khi đi
- Hỏi trước có cần nhịn ăn không, từ mấy giờ, có được uống nước không.
- Hỏi có phải ngưng thuốc nào không.
- Mang kết quả khám lần trước để so sánh.
- Mang danh sách thuốc đang dùng.
- Ghi lại các triệu chứng đang có, dù nhỏ.
- Ghi lại tiền sử bệnh của gia đình.
- Mặc quần áo rộng, dễ thay.
- Phụ nữ tránh đi khám phụ khoa trong kỳ kinh nếu có chỉ định đó.
Khai thông tin trung thực
Phần khai ban đầu quan trọng không kém các xét nghiệm. Hãy nói thật về hút thuốc, rượu bia, thuốc đang dùng, triệu chứng đang có và bệnh trong gia đình.
Đọc kết quả — đừng tự chẩn đoán
- Một chỉ số ngoài khoảng tham chiếu không tự động nghĩa là có bệnh.
- Mang kết quả tới bác sĩ để được giải thích.
- Hỏi chỉ số này nói lên điều gì trong trường hợp của bạn.
- Hỏi có cần làm gì tiếp không.
- So sánh với kết quả các năm trước — xu hướng quan trọng hơn một lần đo.
- Đừng tra mạng rồi tự kết luận.
Lưu kết quả theo năm
Đây là giá trị lớn nhất của khám định kỳ: nó cho thấy xu hướng. Một chỉ số tăng dần qua ba năm nói nhiều hơn một lần đo đơn lẻ.
- Giữ kết quả từng năm trong cùng một cặp hồ sơ.
- Chụp ảnh lưu trong điện thoại.
- Mang kết quả cũ mỗi lần khám mới.
Điều khám tổng quát không làm được
- Không phát hiện được mọi bệnh.
- Kết quả bình thường không đảm bảo chắc chắn khoẻ mạnh.
- Không thay thế việc đi khám khi có triệu chứng.
Nếu bạn có triệu chứng cụ thể, hãy đi khám vì triệu chứng đó — đừng chờ đợt khám định kỳ.
Phần quyết định sức khoẻ lại không nằm trong gói
Những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất tới sức khoẻ lâu dài là: không hút thuốc, hạn chế rượu bia, vận động đều, ăn uống hợp lý, ngủ đủ, kiểm soát cân nặng và huyết áp.
Không gói khám nào thay thế được những điều này.
Tóm lại
Chọn nội dung theo tuổi, giới và tiền sử của mình chứ không theo giá gói. Hỏi mỗi xét nghiệm để tìm điều gì. Cảnh giác với xét nghiệm dấu ấn ung thư đại trà. Và hãy chắc rằng gói có bao gồm bác sĩ khám và giải thích kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Gói khám đắt tiền có tốt hơn không?
Không hẳn. Nhiều gói đắt gồm các hạng mục không cần thiết cho người khoẻ mạnh. Điều quan trọng là nội dung phù hợp với tuổi, giới và tiền sử của bạn, không phải số lượng mục.
Nên khám tổng quát bao lâu một lần?
Tuỳ tuổi, tình trạng sức khoẻ và yếu tố nguy cơ. Hãy hỏi bác sĩ về tần suất phù hợp với bạn thay vì theo một con số chung cho tất cả mọi người.
Có nên làm xét nghiệm dấu ấn ung thư khi khám tổng quát không?
Các xét nghiệm này có chỉ định cụ thể và không phù hợp để sàng lọc đại trà ở người không có nguy cơ. Kết quả bất thường giả gây lo lắng và dẫn tới nhiều thăm dò không cần thiết. Hãy hỏi bác sĩ trước.
Kết quả có chỉ số bất thường thì làm gì?
Đừng tự kết luận từ con số. Hãy mang kết quả tới bác sĩ để được giải thích trong bối cảnh toàn bộ tình trạng của bạn — một chỉ số lệch nhẹ nhiều khi không có ý nghĩa bệnh lý.