Dịch vụ bác sĩ tới nhà đang phổ biến dần, và với nhiều gia đình nó giải quyết đúng vấn đề: có người già không đi lại được, có người vừa mổ xong, có người ốm mà việc đưa đi khám tốn cả buổi và làm họ mệt thêm. Nhưng đây không phải phiên bản thu nhỏ của phòng khám. Túi đồ mang theo có giới hạn thật.
Khám tại nhà mạnh ở đâu
- Đánh giá tổng trạng và các dấu hiệu sinh tồn.
- Theo dõi bệnh mạn tính đã ổn định, kê lại đơn định kỳ.
- Rà soát danh sách thuốc đang dùng, phát hiện trùng lặp.
- Khám các bệnh cấp tính thông thường không có dấu hiệu nặng.
- Hướng dẫn chăm sóc cho người nhà.
- Đánh giá xem có cần đưa tới cơ sở y tế hay không.
Điểm mạnh riêng mà phòng khám không có: bác sĩ nhìn thấy môi trường sống thật. Bậc thềm trơn, phòng thiếu sáng, hộp thuốc để lẫn lộn, bữa ăn hằng ngày. Những chi tiết đó nhiều khi giải thích được vấn đề mà mấy buổi khám ở phòng không ra.
Khám tại nhà không làm được gì
- Chẩn đoán hình ảnh cần máy lớn.
- Phần lớn thủ thuật và mọi việc cần vô khuẩn nghiêm ngặt.
- Theo dõi liên tục nhiều giờ.
- Xử trí cấp cứu.
- Các xét nghiệm cần chạy ngay tại chỗ để quyết định trong vài phút.
Đừng dùng cho tình huống khẩn
Đây là điều quan trọng nhất trong bài. Khi có đau ngực, dấu hiệu đột quỵ, khó thở nặng, rối loạn ý thức hay chảy máu không cầm, hãy gọi cấp cứu. Gọi dịch vụ khám tại nhà trong những tình huống đó là đánh đổi thời gian không lấy lại được.
Ai hưởng lợi nhiều nhất
- Người cao tuổi đi lại khó, nhất là khi nhà không có thang máy.
- Người sau phẫu thuật hoặc sau đợt nằm viện đang hồi phục.
- Người có bệnh mạn tính ổn định cần theo dõi đều.
- Người bệnh giai đoạn cuối được chăm sóc tại nhà.
- Gia đình có người bệnh mà việc di chuyển gây mệt hơn lợi ích.
Hỏi gì trước khi đặt
- Người tới là bác sĩ hay điều dưỡng, thuộc chuyên khoa nào.
- Mang theo được thiết bị gì.
- Có lấy mẫu xét nghiệm tại nhà không, bao lâu có kết quả.
- Chi phí gồm những gì, có phụ thu theo khoảng cách hay theo giờ không.
- Nếu cần chuyển viện thì hỗ trợ thế nào.
Kiểm tra tư cách hành nghề
Dịch vụ tại nhà phải do người có chứng chỉ hành nghề thực hiện và thuộc một cơ sở y tế được cấp phép. Bạn có quyền hỏi tên, đơn vị và xem giấy tờ khi người đó tới. Đây là yêu cầu bình thường, nhất là khi bạn mở cửa nhà cho người lạ.
Chuẩn bị trước khi bác sĩ tới
- Gom toàn bộ hộp thuốc đang dùng ra bàn, kể cả thuốc bổ.
- Chuẩn bị sổ khám, kết quả xét nghiệm gần nhất.
- Ghi ra ba điều bạn muốn hỏi.
- Dọn một chỗ đủ sáng, có ghế hoặc giường để khám.
- Có người nhà ở nhà để nghe và ghi lại hướng dẫn.
Buổi khám tại nhà thường ngắn. Chuẩn bị mười phút làm cho nó có giá trị gấp đôi.
Rà soát thuốc là giá trị lớn nhất với người cao tuổi
Người cao tuổi hay dùng thuốc từ nhiều nguồn và nhiều bác sĩ. Đưa hết ra bàn để bác sĩ nhìn tận mắt thường phát hiện được thuốc trùng, thuốc đã ngưng mà vẫn uống, hoặc thuốc hết hạn. Đây là việc làm tại nhà hiệu quả hơn hẳn làm ở phòng khám.
Đánh giá an toàn trong nhà
Nhân buổi khám, hãy nhờ bác sĩ nhìn qua những chỗ dễ ngã: nhà tắm trơn, thảm xô lệch, lối đi tối, bậc thềm cao, giường quá thấp. Với người cao tuổi, phòng ngã là một trong những việc có giá trị nhất, vì một lần ngã có thể đổi cả quỹ đạo sức khoẻ.
Ghi lại hướng dẫn ngay lúc đó
Ghi ba điều: chẩn đoán hoặc đánh giá, thuốc và cách dùng, dấu hiệu cần đi khám lại. Ghi vào điện thoại hoặc vào sổ, đừng tin vào trí nhớ. Nếu có người nhà ở xa, gửi luôn cho họ.
Hỏi rõ dấu hiệu cần chuyển viện
Trước khi bác sĩ ra về, hỏi: nếu có dấu hiệu gì thì nhà em phải đưa đi ngay ạ. Một danh sách ngắn, cụ thể, dán lên tủ lạnh là thứ hữu ích cho cả gia đình, nhất là khi người chăm sóc thay phiên nhau.
Chi phí và bảo hiểm
Khám tại nhà thường có phí cao hơn khám tại phòng khám vì bao gồm cả thời gian di chuyển. Hỏi rõ cách tính và các khoản phụ thu. Về bảo hiểm, hãy hỏi trước xem dịch vụ này có nằm trong phạm vi chi trả của gói bạn có hay không, đừng mặc định là có.
Khi nào vẫn nên ra phòng khám
Khi cần xét nghiệm có kết quả nhanh, cần siêu âm hoặc chụp chiếu, cần thủ thuật, hoặc khi vấn đề chưa rõ và cần bác sĩ có đủ phương tiện trong tay. Với người còn đi lại được, ra phòng khám vẫn là lựa chọn hiệu quả hơn cho phần lớn tình huống.
Kết hợp hai hình thức
Mô hình thực tế nhất cho gia đình có người già: các mốc quan trọng và các lần cần thăm dò thì đưa tới phòng khám, còn theo dõi định kỳ và rà soát thuốc thì làm tại nhà. Cách này giảm số lần di chuyển mà không bỏ sót phần cần phương tiện.
Giữ hồ sơ chung cho cả hai nơi
Bác sĩ tới nhà cần biết phòng khám đã kết luận gì, và ngược lại. Một thư mục ảnh trong điện thoại của người chăm sóc chính giải quyết việc này. Không có nó thì mỗi lần lại bắt đầu từ đầu.
Tóm lại
Khám tại nhà là lựa chọn tốt cho người đi lại khó và cho việc theo dõi định kỳ, với một giá trị riêng mà phòng khám không có là nhìn thấy môi trường sống thật. Nhưng nó không thay được phương tiện và không dùng cho tình huống khẩn. Hỏi rõ phạm vi trước khi đặt, chuẩn bị thuốc và hồ sơ sẵn, và luôn hỏi dấu hiệu nào thì phải đưa đi ngay.
Câu hỏi thường gặp
Khám tại nhà có thay được đi phòng khám không?
Thay được cho nhóm việc thường quy như khám tổng trạng, theo dõi bệnh mạn tính, kê lại đơn. Không thay được khi cần chẩn đoán hình ảnh, thủ thuật hoặc theo dõi liên tục.
Ai nên dùng dịch vụ khám tại nhà?
Người đi lại khó khăn, người cao tuổi, người sau phẫu thuật đang hồi phục, và những trường hợp đưa đi khám gây mệt hơn lợi ích thu được. Với người khoẻ mạnh thì ra phòng khám thường hiệu quả hơn.
Bác sĩ tới nhà mang theo được những gì?
Thường là ống nghe, máy đo huyết áp, nhiệt kế, máy đo nồng độ oxy, đôi khi máy điện tim di động và bộ lấy mẫu xét nghiệm. Máy siêu âm xách tay thì tuỳ đơn vị, hãy hỏi trước.
Có dấu hiệu nguy hiểm thì gọi khám tại nhà được không?
Không. Với dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi cấp cứu hoặc đi thẳng bệnh viện. Chờ bác sĩ tới nhà trong tình huống đó là mất thời gian quý giá.