Trẻ ốm không chọn giờ hành chính. Phần lớn các lần cha mẹ phải đi tìm nơi khám cho con là vào buổi tối, cuối tuần hoặc ngày lễ — và đó là lúc phòng khám nhi có giá trị nhất.
Chọn phòng khám nhi
- Có bác sĩ nhi — trẻ không phải người lớn thu nhỏ.
- Gần nhà — yếu tố quan trọng nhất khi trẻ ốm ban đêm.
- Giờ mở tối và cuối tuần.
- Có cân trẻ em chính xác.
- Có xét nghiệm cơ bản tại chỗ nếu được.
- Khu chờ riêng cho trẻ nếu có — giảm lây nhiễm chéo.
- Nhân viên kiên nhẫn với trẻ.
- Biết khi nào cần chuyển trẻ tới bệnh viện.
Ghi lại trước khi đi
Bác sĩ nhi có ít thời gian cho mỗi trẻ, và cha mẹ đang lo thường kể lộn xộn. Một tờ giấy nhỏ giải quyết được điều này.
- Sốt: từ hôm nào, đo được cao nhất bao nhiêu, sốt liên tục hay từng cơn, đo bằng gì.
- Ho: khan hay có đờm, ho nhiều lúc nào, có khò khè không.
- Nôn: mấy lần, nôn ra gì, sau khi ăn hay tự nhiên.
- Đi ngoài: mấy lần, phân thế nào, có máu hay nhầy không.
- Ăn bú: được bao nhiêu so với bình thường.
- Tiểu: mấy lần, có ít hơn không.
- Trẻ có chơi không hay chỉ nằm.
- Đã dùng thuốc gì, liều bao nhiêu, lúc mấy giờ.
- Xung quanh có ai ốm giống không, lớp học có dịch gì không.
Cân nặng — thông tin bắt buộc
Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng. Hãy cân trẻ trước khi đi hoặc cân tại phòng khám — đừng ước lượng, đừng dùng số cân của tháng trước.
Mang gì theo
- Thẻ bảo hiểm y tế của trẻ, giấy khai sinh hoặc bản sao.
- Sổ khám bệnh và sổ tiêm chủng.
- Kết quả và đơn thuốc lần trước.
- Thuốc đang dùng, cả vỏ hộp.
- Nước, sữa, bỉm, khăn, quần áo thay.
- Một món đồ chơi hoặc sách quen thuộc.
- Nhiệt kế nếu bạn muốn đo lại.
Khi nào tới bệnh viện thay vì phòng khám
Những dấu hiệu sau cần tới bệnh viện có khoa nhi hoặc khoa cấp cứu:
- Sốt ở trẻ dưới ba tháng tuổi.
- Li bì, khó đánh thức, không chơi.
- Thở nhanh, thở rít, co kéo lồng ngực khi thở.
- Tím quanh môi hoặc đầu ngón tay.
- Co giật.
- Nôn liên tục, không giữ được nước.
- Khóc không ra nước mắt, tiểu rất ít — dấu hiệu mất nước.
- Ban trên da không mất khi ấn.
- Bỏ bú, bỏ ăn hoàn toàn.
- Quấy khóc bất thường kéo dài không dỗ được.
- Đau bụng dữ dội, bụng chướng.
- Nghi nuốt phải dị vật, đặc biệt pin cúc áo.
- Chấn thương đầu kèm nôn hoặc lơ mơ.
Với những trường hợp này, đừng ghé phòng khám trước — mất thời gian quý.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Cháu bị gì ạ?
- Thuốc này liều bao nhiêu theo cân nặng của cháu?
- Uống mấy lần một ngày, trong bao nhiêu ngày?
- Dấu hiệu nào phải đưa đi khám lại ngay?
- Cháu ăn uống thế nào trong những ngày này?
- Bao lâu thì đỡ? Nếu không đỡ thì sao?
- Có lây không, có cần cách ly với anh chị em không?
- Cháu có cần nghỉ học không?
Về liều thuốc cho trẻ
- Liều tính theo cân nặng — hỏi rõ bao nhiêu mỗi lần.
- Dùng đúng dụng cụ đong đi kèm thuốc, không dùng thìa ăn cơm.
- Hỏi khoảng cách tối thiểu giữa hai lần dùng.
- Không tự chia đôi viên thuốc người lớn cho trẻ.
- Không dùng đơn cũ hoặc đơn của trẻ khác.
- Mọi liều lượng phải do bác sĩ hoặc dược sĩ xác định.
Ghi lại lời dặn
Cha mẹ đang mệt và lo thường nhớ rất kém. Hãy ghi ra giấy hoặc gõ vào điện thoại ngay tại chỗ: chẩn đoán, tên thuốc, liều, số lần, dấu hiệu cần quay lại.
Giảm sợ hãi cho trẻ
- Nói thật với trẻ về những gì sẽ xảy ra.
- Đừng hứa "không tiêm đâu" nếu có thể phải tiêm.
- Đừng doạ trẻ bằng bác sĩ trong đời sống hàng ngày.
- Bế hoặc ngồi cạnh trẻ trong lúc khám.
- Giữ bình tĩnh — trẻ đọc được cảm xúc của bạn.
- Khen trẻ sau khi xong, dù trẻ có khóc.
Sau khi về nhà
- Dán lịch uống thuốc lên tủ lạnh.
- Đặt báo thức nhắc giờ.
- Nói lại lời dặn cho tất cả người trông trẻ trong nhà.
- Theo dõi và ghi lại diễn biến.
- Không tự ngưng thuốc khi thấy trẻ đỡ.
- Cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước.
- Quay lại nếu không đỡ như dự kiến.
Chuẩn bị trước cho nhà có trẻ nhỏ
Dán lên tủ lạnh:
- Phòng khám nhi gần nhất, số điện thoại, giờ mở.
- Bệnh viện gần nhất có khoa nhi.
- Cân nặng hiện tại của trẻ, cập nhật hàng tháng.
- Dị ứng thuốc nếu có.
- Danh sách dấu hiệu nguy hiểm.
- Số 115.
Tóm lại
Chọn phòng khám nhi gần nhà có giờ mở tối, ghi sẵn diễn biến ra giấy, biết cân nặng chính xác của trẻ, và thuộc danh sách dấu hiệu cần tới bệnh viện thay vì phòng khám.
Câu hỏi thường gặp
Cần ghi lại gì trước khi đưa trẻ đi khám?
Sốt từ khi nào và cao nhất bao nhiêu, ho khan hay có đờm, nôn mấy lần, đi ngoài mấy lần và tính chất, ăn bú thế nào, trẻ có chơi không, và đã dùng thuốc gì lúc mấy giờ.
Vì sao phải biết cân nặng của trẻ?
Vì liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng. Đây là thông tin bắt buộc để kê đơn an toàn — hãy cân trẻ trước khi đi hoặc cân tại phòng khám, đừng ước lượng.
Khi nào nên tới bệnh viện thay vì phòng khám?
Khi trẻ li bì khó đánh thức, thở nhanh hoặc co kéo lồng ngực, tím quanh môi, co giật, nôn liên tục không giữ được nước, ban không mất khi ấn, hoặc sốt ở trẻ dưới ba tháng.
Nên chọn phòng khám nhi thế nào?
Ưu tiên nơi có bác sĩ nhi, gần nhà, có giờ mở tối và cuối tuần, có cân trẻ em chính xác, và biết khi nào cần chuyển trẻ tới bệnh viện.