Sản phụ khoa là chuyên khoa có hai nhóm nhu cầu khá khác nhau: theo dõi thai kỳ, và khám phụ khoa định kỳ hoặc khi có triệu chứng. Tiêu chí chọn nơi cho hai nhóm này không giống nhau.
Theo dõi thai kỳ: ưu tiên sự liên tục
Thai kỳ kéo dài nhiều tháng với nhiều lần khám. Yếu tố quan trọng nhất không phải nơi nào hiện đại nhất mà là nơi bạn đi được đều và nơi nắm được toàn bộ diễn biến.
- Khoảng cách — bạn sẽ tới nhiều lần, có lần bụng đã rất lớn.
- Sự liên tục — cùng một nơi theo dõi từ đầu tới cuối giúp phát hiện bất thường sớm.
- Có siêu âm và xét nghiệm cần thiết tại chỗ.
- Liên thông với nơi bạn dự định sinh.
- Giờ khám phù hợp với lịch làm việc của bạn.
- Thái độ — bạn sẽ hỏi rất nhiều câu trong nhiều tháng.
Sổ khám thai — giữ cẩn thận
- Mang theo mỗi lần khám.
- Mang theo người trong những tuần cuối.
- Chụp ảnh các trang quan trọng lưu trong điện thoại.
- Nếu đổi nơi khám, mang toàn bộ theo.
- Khi đi sinh, đây là giấy tờ quan trọng nhất.
Những gì được theo dõi trong thai kỳ
- Cân nặng và huyết áp của mẹ.
- Xét nghiệm máu, nước tiểu theo lịch.
- Siêu âm theo các mốc.
- Sự phát triển của thai.
- Các xét nghiệm sàng lọc theo khuyến cáo.
- Tiêm chủng trong thai kỳ nếu có chỉ định.
- Tư vấn dinh dưỡng và sinh hoạt.
Lịch khám cụ thể do bác sĩ theo dõi cho bạn quyết định dựa trên từng giai đoạn và tình trạng của bạn.
Khi nào cần tới bệnh viện thay vì phòng khám
Đi ngay khi có:
- Ra máu âm đạo.
- Đau bụng dữ dội hoặc đau liên tục.
- Đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ.
- Phù nhiều và nhanh ở mặt, tay.
- Sốt cao.
- Thai không máy hoặc máy ít hẳn so với thường ngày.
- Ra nước ối.
- Co giật — đây là cấp cứu sản khoa.
- Nôn nhiều, không ăn uống được.
- Khó thở đột ngột, đau ngực.
Với những dấu hiệu này, tới nơi có khoa sản và mang theo sổ khám thai.
Thai kỳ có nguy cơ cao
Một số trường hợp nên được theo dõi ở nơi có điều kiện cao hơn:
- Mẹ có bệnh nền: tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp, bệnh thận, bệnh tuyến giáp.
- Thai đôi, thai ba.
- Tiền sử sinh non hoặc biến chứng thai kỳ trước.
- Thai có bất thường phát hiện qua siêu âm.
- Các bất thường về rau thai.
Hãy hỏi thẳng bác sĩ: "Với tình trạng của em, nên theo dõi ở đâu ạ?"
Liên thông với nơi sinh
Đây là điểm cần hỏi sớm, không phải tới tháng cuối mới tính:
- Phòng khám có liên thông với bệnh viện nào không?
- Nếu em sinh ở nơi khác, hồ sơ chuyển thế nào?
- Khi nào nên bắt đầu đăng ký nơi sinh?
Khám phụ khoa định kỳ
Nhóm nhu cầu thứ hai, với tiêu chí khác: sự thoải mái và riêng tư quan trọng không kém chuyên môn.
- Nơi bạn thấy thoải mái khi trao đổi.
- Có phòng khám riêng, có rèm che.
- Bạn có quyền yêu cầu có nhân viên nữ cùng có mặt.
- Có thể chọn bác sĩ nữ nếu bạn thấy thoải mái hơn.
- Không đông người qua lại khu vực khám.
Chuẩn bị trước khi khám phụ khoa
- Ghi lại chu kỳ kinh: lần cuối là ngày nào, có đều không.
- Ghi lại triệu chứng: từ khi nào, tính chất thế nào.
- Mang danh sách thuốc đang dùng, kể cả thuốc tránh thai.
- Tránh đi trong kỳ kinh nếu cần lấy mẫu xét nghiệm.
- Hỏi trước xem có cần kiêng gì trước khi khám không.
- Mặc quần áo dễ thay.
Những điều nên nói thật
- Tiền sử thai sản.
- Đang dùng biện pháp tránh thai gì.
- Các triệu chứng dù ngại nói.
- Đã tự dùng thuốc gì chưa.
- Các bệnh toàn thân và thuốc đang dùng.
Bác sĩ hỏi để chẩn đoán, không để phán xét. Thông tin thiếu dẫn tới chẩn đoán sai.
Về tầm soát
Có các chương trình tầm soát dành cho phụ nữ với đối tượng và độ tuổi cụ thể theo khuyến cáo. Hãy hỏi bác sĩ:
"Với tuổi và tiền sử của em, nên tầm soát những gì và bao lâu một lần ạ?"
Dấu hiệu nên đi khám phụ khoa
- Ra máu bất thường ngoài kỳ kinh.
- Kinh nguyệt thay đổi rõ rệt về chu kỳ hoặc lượng.
- Đau bụng dưới kéo dài.
- Khí hư bất thường về màu, mùi, lượng.
- Ngứa, rát kéo dài.
- Đau khi quan hệ.
- Khó có thai sau một thời gian mong con.
- Triệu chứng tiết niệu tái đi tái lại.
Đi khám ngay khi
- Ra máu nhiều bất thường.
- Đau bụng dữ dội đột ngột.
- Sốt cao kèm đau bụng dưới.
- Chậm kinh kèm đau bụng một bên.
Tóm lại
Khám thai ưu tiên sự liên tục và khoảng cách, và hãy hỏi sớm về liên thông với nơi sinh. Khám phụ khoa ưu tiên nơi bạn thấy thoải mái — bạn có quyền yêu cầu riêng tư. Và thuộc danh sách dấu hiệu cần tới bệnh viện ngay khi mang thai.
Câu hỏi thường gặp
Có nên khám thai ở cùng một nơi suốt thai kỳ không?
Rất nên, vì nơi đó nắm được toàn bộ diễn biến và dễ phát hiện bất thường. Nếu buộc phải đổi, hãy mang theo đầy đủ sổ khám thai và kết quả siêu âm.
Khám thai ở phòng khám có đủ không?
Với thai kỳ bình thường thì thường đủ cho phần theo dõi định kỳ. Nhưng cần chọn nơi liên thông tốt với cơ sở bạn dự định sinh, và biết chuyển bạn đi khi có dấu hiệu bất thường.
Dấu hiệu nào khi mang thai cần đi ngay?
Ra máu âm đạo, đau bụng dữ dội, đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ, phù nhiều và nhanh, sốt cao, thai không máy hoặc máy ít hẳn, ra nước ối, và co giật.
Khám phụ khoa cần chuẩn bị gì?
Ghi lại chu kỳ kinh, triệu chứng và thuốc đang dùng; tránh đi trong kỳ kinh nếu cần lấy mẫu; và nói rõ nếu bạn muốn có nhân viên nữ cùng có mặt trong phòng.