Buổi khám ở phòng khám: nên diễn ra thế nào

Một lợi thế thật của phòng khám so với bệnh viện quá tải là thời gian: bác sĩ thường có thể dành nhiều phút hơn cho bạn. Bài này nói về cách tận dụng lợi thế đó.

Bước một: hỏi bệnh sử

Một buổi khám tử tế bắt đầu bằng việc hỏi, không phải bằng việc kê đơn.

• Lý do bạn tới hôm nay.
• Triệu chứng từ khi nào, diễn biến ra sao.
• Điều gì làm nặng hơn, điều gì làm nhẹ đi.
• Các bệnh đang có.
• Thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm chức năng và thuốc nam.
• Dị ứng thuốc.
• Đã điều trị gì cho vấn đề này chưa.
• Tiền sử gia đình nếu liên quan.
• Thói quen: hút thuốc, rượu bia, vận động, giấc ngủ.

Nếu không ai hỏi những điều này mà đã có đơn thuốc, hãy chủ động cung cấp.

Bước hai: khám lâm sàng

Tuỳ vấn đề, nhưng thường gồm:

• Đo các chỉ số cơ bản: mạch, huyết áp, nhiệt độ, cân nặng.
• Khám vùng có triệu chứng.
• Nghe tim phổi nếu cần.
• Khám bụng nếu có triệu chứng tiêu hoá.
• Khám các vùng liên quan khác.

Khám lâm sàng là bước quan trọng và không thay thế được bằng xét nghiệm.

Bước ba: chỉ định xét nghiệm nếu cần

Không phải trường hợp nào cũng cần xét nghiệm. Khi được chỉ định, hãy hỏi:

• Làm xét nghiệm này để tìm điều gì?
• Kết quả sẽ thay đổi cách điều trị thế nào?
• Có cần nhịn ăn không?
• Bao lâu có kết quả?
• Chi phí bao nhiêu?

Câu thứ hai quan trọng nhất: nếu kết quả không thay đổi gì trong cách xử trí, hãy hỏi lý do cần làm.

Bước bốn: giải thích

Bạn nên được biết:

• Vấn đề của bạn là gì.
• Nguyên nhân có thể do đâu.
• Diễn biến dự kiến.
• Cần làm gì và vì sao.
• Bao lâu thì đỡ.
• Dấu hiệu nào phải quay lại ngay.

Nếu chưa rõ, hãy hỏi lại và nhắc lại bằng lời của mình để xác nhận.

Bước năm: đơn thuốc và hướng dẫn

Trước khi rời phòng, xác nhận từng loại thuốc:

• Thuốc này để làm gì?
• Uống mấy lần một ngày, vào lúc nào?
• Trước ăn hay sau ăn?
• Trong bao nhiêu ngày?
• Tác dụng phụ nào cần báo ngay?
• Có tương tác với thuốc em đang dùng không?
• Hết thuốc rồi có uống tiếp không hay phải khám lại?

Chuẩn bị trước khi đi

• Ghi lại triệu chứng: bắt đầu từ ngày nào, diễn biến thế nào.
• Viết ba tới năm câu hỏi quan trọng nhất.
• Mang cả vỏ hộp thuốc đang dùng, không chỉ ghi tên.
• Mang kết quả xét nghiệm cũ và hồ sơ liên quan.
• Mang thẻ bảo hiểm và giấy tờ tuỳ thân.
• Hỏi trước xem có cần nhịn ăn không nếu dự kiến xét nghiệm máu.

Nói thật về những điều khó nói

• Rượu bia, thuốc lá.
• Đã tự mua thuốc uống.
• Đang uống thuốc nam, thực phẩm chức năng.
• Đã khám ở nơi khác.
• Không uống thuốc đều lần trước.
• Khó khăn tài chính.

Bác sĩ hỏi để điều trị, không để phán xét. Thông tin sai dẫn tới lời khuyên sai.

Ghi chép trong lúc khám

• Chẩn đoán được nói là gì.
• Thuốc gì, uống thế nào.
• Xét nghiệm nào cần làm.
• Dấu hiệu nào phải quay lại ngay.
• Hẹn tái khám khi nào.

Đừng tin vào trí nhớ — sau khi ra khỏi phòng khám, phần lớn mọi người quên khá nhiều.

Khi bạn không đồng ý hoặc lo lắng

Hãy nói thẳng thay vì im lặng rồi về không làm theo:

• "Em lo về tác dụng phụ của thuốc này, có loại nào khác không ạ?"
• "Thuốc này ngoài khả năng của em, có phương án rẻ hơn không ạ?"
• "Em muốn tham khảo thêm rồi quay lại, có ảnh hưởng gì không ạ?"
• "Nếu em chưa làm xét nghiệm này thì sao ạ?"

Dấu hiệu một buổi khám chưa tử tế

• Không hỏi bệnh sử, không hỏi thuốc đang dùng.
• Không khám, chỉ nghe kể rồi kê đơn.
• Chỉ định hàng loạt xét nghiệm mà không giải thích.
• Không giải thích chẩn đoán.
• Đơn thuốc không ghi rõ, hoặc thuốc chia sẵn không nhãn.
• Thúc ép mua gói dịch vụ.
• Không cho mang kết quả về.

Sau khi về nhà

• Xếp giấy tờ mới vào hồ sơ.
• Chụp ảnh đơn thuốc và kết quả.
• Đặt báo thức nhắc giờ uống thuốc nếu cần.
• Đặt lịch nhắc tái khám.
• Theo dõi và ghi lại diễn biến.
• Quay lại nếu không đỡ như dự kiến hoặc có dấu hiệu nặng lên.

Tóm lại

Một buổi khám tử tế gồm hỏi bệnh sử, khám lâm sàng, chỉ định có lý do, giải thích rõ và hướng dẫn cụ thể. Hãy chuẩn bị câu hỏi trước, mang cả vỏ thuốc đang dùng, và xác nhận lại lời dặn bằng lời của mình trước khi ra về.

Câu hỏi thường gặp